อำเภอกระสัง

 

อำเภอกระสัง

คำขวัญ แผ่นดินธรรม ลำน้ำชี ประเพณีสามเผ่า ชุมชนเก่าเมืองโบราณ กรอบหวานกระยาสารท หัวผักกาดอบน้ำผึ้ง รสน่าทึ่งหมี่ยำไทย งามผ้าไหมพื้นเมือง

ประวัติความเป็นมา
อำเภอกระสังเดิมเป็นหมู่บ้านเล็ก ๆ ชื่อนี้มาจากคำว่า กะซ้อต แปลว่า ยากจน บ้านนี้ขึ้นตรงกับตำบลสองชั้น อำเภอเมืองบุรีรัมย์ ต่อมาในปี พ.ศ. 2480 ได้ยกฐานะเป็นตำบลกระสังและโดยที่มีทางรถไฟผ่าน จึงเป็นย่านการค้ามีความเจริญขึ้นตามลำดับ จึงได้รับการจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอ เมื่อปี พ.ศ. 2495 ครั้งแรกมี 3 ตำบล คือกระสัง สองชั้น และลำดวน ปี พ.ศ. 2501 ได้ยกฐานะเป็นอำเภอกระสัง

สภาพทั่วไป อำเภอกระสังมีพื้นที่ 652.7 ตารางกิโลเมตร คิดเป็นร้อยละ 6.39 ของพื้นที่จังหวัดบุรีรัมย์

ที่ตั้ง อำเภอกระสังตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของจังหวัดบุรีรัมย์ ห่างจากจังหวัดบุรีรัมย์ 35 กิโลเมตร

อาณาเขต
ทิศเหนือ จรดอำเภอสตึก จังหวัดบุรีรัมย์
ทิศใต้ จรดอำเภอพลับพลาชัย จังหวัดบุรีรัมย์
ทิศตะวันออก จรดอำเภอเมือง จังหวัดสุรินทร์
ทิศตะวันตก จรดอำเภอห้วยราช จังหวัดบุรีรัมย์

ลักษณะภูมิประเทศ เป็นที่ราบสูง สภาพดินเป็นดินปนทราย มีป่าไม้เล็กน้อย ส่วนมากเป็นป่าเบญจพรรณ ซึ่งยังเหลืออยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติตามแนวฝั่งลำชี ซึ่งเป็นเส้นแบ่งเขตแดนระหว่างจังหวัดบุรีรัมย์กับจังหวัดสุรินทร์

การปกครอง
อำเภอกระสัง แบ่งการปกครองออกเป็น 11 ตำบล 158 หมู่บ้าน มีเทศบาลตำบล 1 แห่ง และองค์การบริหารส่วนตำบล 11 แห่ง
การให้บริการการศึกษา เขตบริการอำเภอกระสัง
เหตุทีมี่ชื่อว่า กระสัง ก็เพราะว่ามีต้นกระสังเกิดมาก ต้นกระสังเป็นต้นไม้มีหนาม ใบเล็กๆคล้ายใบมะขาม แต่ยาวกว่า และใบหนากว่า ใบของต้นกระสังใช้ปรุงอาหารแทนส้มได้และมีรสอร่อยกว่า แต่ก่อนเกิดมากเป็นต้นไม้ที่ทนต่อความแห้งแล้งเป็นอย่างดี นอกจากนี้ใบของต้นกระสังเอามาต้มเอาน้ำกินแก้โรคช้ำในได้ และต้นกระสังมีลูกกลมๆคล้ายผลมะนาวเอามาตำให้ละเอียด เสกคาถา นะโมพุทธายะ เอาผ้าขาวที่สะอาดกรองละลายกับน้ำปล่อยน้ำให้ใสเอามาหยอดตาแก้โรคตาแดงดักในตอนต้นสมัยกรุงศรีอยุธยา บ้านกระสังเคยมีคนอพยพมาอยู่ โดยอพยพจากเมืองนครธม เมืองหลวงของเขมรมาอยู่ในราวพ.ศ. ๑๘๙๖ ในสมัยพระเจ้าอู่ทอง โดยขุนหลวงพะงั่ว ยกกองทัพมาตีเขมร คนหนีทัพไทยมาตั้งอยู่ที่บ้านกระสังประมาณ ๑๗ ครัวเรือน เพราะเห็นว่าบ้านกระสังมีทำเลดี เคยเป็นเมืองเก่า เคยเป็นเมืองร้างมานานมีต้นไม้ขึ้นปกคลุมกลายเป็นดง สัตว์ป่ามีมากมาย และมีดงอยู่ทางทิศตะวันออกบ้านเรียกว่าดงขะเวียง อาหารการกินหาง่าย มีน้ำบริบูรณ์เพราะอยู่ใกล้คลองหรือห้วยเรียกว่า ห้วยจะเมือง ซึ่งอยู่ทางทิศตะวันตกและทางเหนือวัดท่าสว่าง คนมาอยู่บ้านกระสังร้อยกว่าปีก็เกิดโรคระบาดอีก คนก็อพยพไปอยู่ที่บ้านเมืองไผ ่หมด เหลืออยู่ไม่กี่คน ตายหมู่เกือบหมด คนที่เหลือพากันอพยพไปอยู่ที่บ้านเมืองไผ่ บ้านกระสังก็กลายเป็นเมืองร้างร้างตั้งแต่ พ.ศ. ๒๐๐๐ จนถึง ๒๓๔๕ เป็นเวลาสามร้อยกว่าปี บ้านกลายเป็นดง มีต้นไม้เกิดขึ้นหนาแน่น ถึงขนาดมีช้างมาอยู่มากมาย ต้นไม้ที่มีมากที่สุดคือไม้ไผ่ป่า พวกส่วยจังหวัดสุรินทร์กลับมาจากคล้องช้างได้มาเห็นบ้านกระสังมีทำเลดี พากันมาจับจองอยู่ต่อมาภายหลังคนจากจังหวัดสุรินทร์ และคนอยู่เขตพิมายก็อพยพมาอยู่เพิ่มขึ้นอีก ค่อยมากขึ้นเรื่อย ๆในราว พ.ศ.๒๓๒๐ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก เมื่อครั้งดำรงพระยศเป็นเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก ได้เคยเสด็จมาเขตอำเภอกระสัง ได้นำทหารมาซุ่มนอนพัก ที่ดงขะเวียงทางตะวันออกบ้านกระสังแล้วยกทัพไปตีเมืองขุขันธ์จังหวัดศรีสะเกษ จนถึง พ.ศ. ๒๓๕๑ กระสังอดอยากเนื่องจากฝนแล้ง พากันอพยพไปอยู่ที่อื่นที่อุดมสมบูรณ์กว่า บ้านกระสังก็กลายเป็นบ้านร้าง อีกครั้งในสมัยรัชกาลที่ ๖ พ.ศ. ๒๔๕๓ คนจากจังหวัดสุรินทร์ บ้านสองชั้น บ้านเมืองไผ่และบ้านห้วยราช ได้อพยพมาอยู่ที่บ้านกระสังเป็นจำนวนมากขึ้น เพราะพื้นที่ของบ้านกระสังเหมาะในการเกษตรคือการทำนา พ.ศ. ๒๔๖๔ ได้มีการสร้างทางรถไฟมาถึงกระสังพอตั้งสถานีกระสังมีรถไฟวิ่ง คนก็อพยพมาอยู่มากเกือบทุกสารทิศ มีทั้งชาวอินเดียและชาวจีนที่อพยพมาจากผืนดินใหญ่ มาอยู่ที่บ้านกระสังแห่งนี้สมัยนั้นเขตอำเภอกระสัง ทั้งหมดเป็นหมู่บ้านขึ้นตรงต่อตำบลห้วยราชแต่ก่อนเมืองแปะยังไม่มี ยังคงขึ้นตรงต่อนครราชสีมา ต่อมาทางราชการได้ตั้งจังหวัดบุรีรัมย์ คือเมืองแปะขึ้น พ.ศ. ๒๔๖๘ บ้านสองชั้นได้ยกฐานะขึ้นเป็นตำบลบ้านกระสังก็ไปขึ้นตำบลสองชั้น ยังขึ้นต่ออำเภอเมืองจังหวัดบุรีรัมย์อยู่

ต้นกระสัง

ต่อมาทางราชการได้ยกฐานะบ้านกระสังขึ้นเป็นตำบลโดยขึ้นกับอำเภอเมืองบุรีรัมย์กำนันที่ได้รับเลือก
คือกำนันไกร สุขอนันต์ และยกฐานะบ้านลำดวนขึ้นเป็นตำบลเหมือนกัน กระสังมีความเจริญก้าวหน้าขึ้นโดยลำดับ มีประชากรเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆผู้ว่าราชการจังหวัดบุรีรัมย์ในสมัยนั้นคือ ขุนอารีย์ราชการันต์ ได้เห็นว่าอำเภอกระสังเจริญ มีคนตั้งร้านค้าอยู่มากมายสิ้นค้าที่ขึ้นชื่อของอำเภอกระสังใสมัยนั้นคือข้าวเปลือก พ่อค้าคนกลางซื้อข้าวเปลือกได้ส่งขาย ที่กรุงเทพฯทางตู้รถไฟผู้ว่าราชการจังหวัดได้เสนอต่อกระทรวงมหาดไทยให้ตั้งตำบลกระสังเป็นกิ่งอำเภอผู้ว่าราชการจังหวัดได้สั่งให้กำนันไกร สุขอนันต์ จัดหาทีดินเพื่อจะปลูกสร้างที่ว่าการกิ่งอำเภอ กำนันก็ได้จัดเอาทำเลที่ปลูกสร้างอยู่ในปัจจุบันนี้ โดยเกณฑ์ราษฎร
มาช่วยถางป่าไม้ที่จะยกเป็นกิ่งอำเภอและในปี พ.ศ. ๒๔๙๒ นี้เอง ทางราชการมีนายอำเภอเมืองบุรีรัมย์ ได้ส่งปลัดผล (นามสกุลจำไม่ได้) มาอยู่ทำงานชั่วคราวที่กระสังจนกว่าจะสร้างที่ทำงานเสร็จโดยมีนายไกรสุขอนันต์กำนันตำบลกระสังเป็นผู้ประมูลสร้างสร้างเสร็จแล้ว ก็มีปลัดวิโรจน์ กาญจนธวัช เป็นปลัดอำเภอประจำกิ่งอำเภอกระสังคนต่อมาก็มีนายอำนาจ สุภจัมปิยาภ์ นายสมบูรณ์ ไทยวัชรามาศ
ต่อๆ มาเรื่อยๆ จนถึงนายอำเภอคนปัจจุบัน นี้ บ้านกระสังเจริญขึ้นเป็นลำดับ ถนนหน้าตลาดกระสังสมัยก่อนปลูกต้นจามจุรีหน้าบ้านกันทุกคนเพื่อเป็นร่มไม่ให้ร้อนรู้สึกว่าการค้าขายดีทำมาค้าขายคล่อง
เพียงเวลาไม่กี่ปีคนจีนที่อพยพมาก็สามารถตั้งตัวได้รวยไปตามๆกัน .
ประชาชนส่วนใหญ่ของอำเภอกระสัง จะพูดภาษาท้องถิ่น คือภาษาเขมร
เส้นทางการคมนาคม การเดินทางเข้าสู่อำเภอกระสังจากจังหวัดบุรีรัมย์ เดินทางด้วยรถยนต์ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 226 ระหว่างอำเภอกระสัง-อำเภอเมืองบุรีรัมย์ ระยะทาง 35 กิโลเมตร
ระบบสาธารณูปโภค
มีระบบสาธารณูปโภค คือ การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค 1 แห่ง และที่ทำการไปรษณีย์โทรเลขของทางราชการ 1 แห่ง

สภาพทั่วไปของอำเภอ
พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ราบสูง ดินร่วนปนทราย
ข้อมูลอาชีพของอำเภอ
อาชีพหลัก: ทำนา
อาชีพเสริม: ทำสวนผัก, รับจ้าง