แตงโม

 

แตงโม

ผลที่ข้างในสีสวยสดจับตาน่ากินชนิดนี้เป็นที่โปรดปรานของคนทั่วไป แค่ผ่าครึ่งก็พบกับความชุ่มฉ่ำ หอมหวาน เย็นชื่นใจ

เนื้อหาสาระ หลักสูตรแกนกลางขั้นพื้นฐาน สำหรับกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี  สาระที่ 1 การดำรงชีวิตและครอบครัว เรื่อง การปลูกพืช ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4-6

          ชื่อสามัญ : Watermelon
          ชื่อวิทยาศาสตร์ : Citrullus vulgaris Schard.
          วงศ์ : CUCURBITACEAE
          ชื่อท้องถิ่น   แตงโม เป็นผลไม้เมืองร้อน มีชื่อเรียกแตกต่างกันคือ ภาคอีสานเรียกว่า บักโม ภาคเหนือเรียกว่า บะเต้า คนตรังเรียกว่า แตงจีน
          ถิ่นกำเนิด แตงโมมีถิ่นกำเนิดอยู่ในทวีปแอฟริกา แถบทะเลทรายคาลาฮารี เข้าสู่อเมริกาโดยทาสผิวดำที่ถูกนำไปใช้แรงงานในไร่ จากนั้นก็ได้แพร่ขยายไปสู่ทวีปยุโรปและเอเซีย
          ลักษณะทั่วไป  แตงโมเป็นไม้เถาวงศ์เดียวกับแตงกวา แคนตาลูปและฟัก ลำต้นเป็นเถาเลื้อยแผ่ไปตามพื้นดิน ใบมีลักษณะเว้าลึก 3-4 หยัก ก้านใบยาว ทั้งเถาและใบมีขนอ่อนปกคลุมผลแตงโมมีทั้งแบบกลม กลมรี และทรงกระบอก ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางผล 15-40 ซม. เปลือกแข็ง สีเขียว สีเขียวเข้ม และสีเหลือง บ้างก็มีลวดลายสีขาวเป็นแถบยาวจากขั้วถึงปลายผล รสราติที่เด่นเป็นเอกลักษณ์ของแตงโมคือหวานกรอบ และฉ่ำน้ำ ในเนื้อมีเมล็ดสีดำขนาดเล็กแทรกอยู่บริเวณใจกลางผล 

  
          แตงโมที่ปลูกกันในปัจจุบัน แบ่งออกได้เป็น 3 กลุ่มใหญ่ ๆ ตามลักษณะของผลและเมล็ด คือ พันธุ์ธรรมดา พันธุ์ไม่มีเมล็ด และพันธุ์กินเมล็ด
          1. แตงโมพันธุ์ธรรมดา มักจะเป็นพันธุ์จากต่างประเทศมีรสชาติวานจัดและขนาดเมล็ดเล็ก เช่น พันธุ์ชูการ์เบบี้ ชาร์ลสตัน-เกรย์ เยลโลว์ และเบบี้ เป็นต้น ชื่อที่ตั้งก็จะสื่อถึงคุณสมบัติเด่นของแตงโมพันธุ์ดังกล่าวนอกจากนี้ยังมี แตงโมจินตหรา ผลยาวรี ผิวเปลือกสีเขียวเข้มมีลาย เนื้อแดง แตงโมตอร์ปิโด ผลยาวรี ขนาดใหญ่กว่าแตงจินตหรา ผิวเปลือกสีเขียวเข้า มีเนื้อสีแดง แตงโมกินรี เป็นแตงผลกลม ผิวเขียว เนื้อเอง แตงโมไดอาน่า ผิวเปลือกสีเหลืองคล้ายแตงไทยแต่ผ่าเข้าไปแล้วเนื้อสีชมพูแดง เนื้อกรอบ รสหวาน และยังมีพันธุ์พื้นเมืองอื่น ๆ ลักษณะผลกลม มีทั้งขนาดเล็กและขนาดใหญ่ ส่วนแตงโมที่มีสีเหลือง เนื้อฉ่ำน้ำ รสหวานจัด ได้แก่ แตงโมน้ำผึ้ง พันธุ์ผลกลม เนื้อสีเหลือง แตงโมตอร์ปิโดน้ำผึ้ง ผลยาวรี ผิวเขียวเข้ม เนื้อสีเหลือจัด รสหวานมาก แตงโมจิ๋วหรือแตงโมจีน ผลขนาดใหญ่กว่ากำปั้นเล็กน้อย เนื้อสีเหลืองฉ่ำน้ำ รสหวาน
          2. แตงโมพันธุ์ไม่มีเมล็ด เป็นพันธุ์ผสมที่ผลิตขึ้นมาเพื่องการส่งออกโดยเฉพาะ เช่น พันธุ์แบล็กบอล (Black Ball)  ที่มีเปลือกสีเขียวเข้ม ผลกลมราวกับลูกบาล ไม่มีเมล็ดแก่มีแต่เมล็ดอ่อนสีขาว และยังไม่ แตงโมผลสี่เหลื่ยม ซึ่งเกิดจากการเลี้ยงผลแตงโมให้โตในกล่องสีเหลี่ยม เพื่อสะดวกในการขนส่ง
          3. แตงโมพันธุ์กินเมล็ด เพาะปลูกเพื่อเอาเมล็ดมาคั่วเป็นเมล็ด "กวยจี้" ไว้กินเล่น แตงโมพันธุ์กินเมล็ดเป็นแตงโมที่เนื้อน้ย ภายในผลเต็มไปด้วยเมล็ดขนาดใหญ่

การรับประทานแตงโม
          คนไทยเรากินแตงโมมานาน กินสดเฉย ๆ ดูธรรมดา จึงพลิกแพลงมาเป็นปลาแห้งแตงโม ปัจจุบันไม่ค่อยมีคนทำรับประทาน ปลาแห้งที่ว่าต้องปรุงกันด้วยน้ำตาลและหอมเจียวเหมือนที่กินกับข้าวเหนียว วิธีกินก็คือตัดแตงโมเป็นชิ้นพอคำจิ้มกับปลาแห้ง แล้วเอาเช้าปาก ก็จะได้รสกลมกล่อมของความหวาน จากน้ำแตงโมที่แหลมขึ้นด้วยน้ำตาล ความเค็มนิด ๆ ของปลาแห้ง และหอมเจียวที่หอมมัน ค่อย ๆ เคี้ยว อย่าเพิ่งน้ำลายไหลไปเสียก่อน เพราะแตงโมยังทำอาหารได้อีกหลายสูตร ทั้งลูกสุกลูกอ่อนกินได้ทั้งนั้น

การปลูกแตงโม
          ใช้เมล็ดพันธุ์ชูการ์เบบี้ อัตรา 40-50 กรัม/ไร่ เมล็ดพันธุ์ชาร์ลสตันเกรย์ และพันธุ์เหลือง อัตรา 250-500 กรัม/ไร่ โดยหยอดเป็นหลุมให้แต่ละหลุมในแถวห่างกัน 90 เซนติเมตร ส่วนแถวของแตงนั้นควรให้ห่างจากกันเท่ากับความยาวของเถาแตงโม หรือประมาณ 2-3 เมตร ในดินทรายขุดหลุมให้มีความกว้างยาวประมาณ 50 เซนติเมตร ลึกประมาณ 15 เซนติเมตร ส่วนในดินเหนียวขุดหลุมให้ลึกประมาณ 10 เซนติเมตร ใช้ปุ๋ยคอกที่ละเอียดคลุกเคล้ากับดินบน ใส่รองก้นหลุม ๆ ละ 4-5 ลิตร เตรียมหลุมทิ้งไว้ 1 วัน แล้วจึงลงมือปลูก หยอดหลุมละ 5 เมล็ด

ที่มาภาพ

คุณค่าทางอาหารและสรรพคุณทางยา
           แตงโม มีแคลเซียม ฟอสฟอรัส เหล็ก โพแทสเซียม และวิตามินต่าง ๆ โดยเฉพาะวิตามินเอ มีมากเป็นพิเศาในเนื้อสีแดง นอกจากนี้ยังมีสาร citrulline ซึ่งมีฤทธิ์ช่วยถอนพิษสุราได้ และมีเอนไซม์ที่ช่วยกระตุ้นความอยากอาหาร น้ำแตงโม ช่วยให้ร่างกายขับปัสสาวะได้ดี ช่วยล้างไตและกระเพาะปัสสาวะ บรรเทาอาหารผิวหนังแห้งกร้านอันเนื่องมาจากภาวะเลือดเป็นกรด เพราะกินเนื้อสัตว์ ของทอด ขนมหวาน อาหารแป้งขัดขาว และเครื่องดื่มพวกกาแฟหรือน้ำอัดลมมากเกินไป น้ำแตงโมจะช่วยไม่ให้ร่างกายสะสมกรดยูริก อันเป็นสาเหตุของการเกิดโรคไขข้อ และโรคเกาต์

ที่มาภาพ

ประเด็นคำถามเพื่อนำไปสู่การอภิปรายในห้องเรียน
 1. อธิบายการปลูกและการดูแลรักษาแตงโม
 2. อธิบายวิธีการแปรรูปแตงโมเพื่อรับประทานแก้ร้อน
กิจกรรมเสนอแนะ
 ให้ศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับการปลูกแตงชนิดอื่น  แล้วจัดทำเป็นรายงานส่ง
การบูรณาการกับกลุ่มสาระการเรียนรู้อื่น
 สามารถบูรณาการกับกลุ่มสาระวิทยาศาสตร์ กลุ่มสาระสุขศึกษาและพละศึกษา

ที่มา http://web.ku.ac.th/agri/watermelon/index-1.htm
      http://www.panyathai.or.th/wiki/index.php/%E0%B9%81%E0%B8%95%E0%B8%87%E0%B9%82%E0%B8%A1
      http://www.itmstrade.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=538604661&Ntype=31